برگزاری سمینار علمی «تجارت بین‌الملل و نقش افغانستان در همگرایی منطقه‌ای» - 1405/07/05
پیش‌همایش
سمینار علمی با عنوان «تجارت بین‌الملل و نقش افغانستان در همگرایی منطقه‌ای» اولین پیش نشست کنفرانس علمی بین المللی «همکاری‌های منطقه‌ای - اقتصادی افغانستان؛ ظرفیت‌ها و محدودیت، راهبردها و راهکارها»، با هدف بررسی ظرفیت‌های تجاری افغانستان، فرصت‌های موجود در بازارهای منطقه‌ای و چالش‌های فراروی توسعه تجارت خارجی کشور برگزار شد. این نشست روز یکشنبه، ۵ میزان ۱۴۰۵، از ساعت ۳:۳۵ تا ۶ عصر در پوهنتون جامعه‌المصطفی(ص) افغانستان، برگزار گردید. سمینار با حضور جمعی از استادان و دانشجویان برگزار شد و استاد عبدالعلی حسنی دبیر علمی آن بود. استاد احمد شریف عیدگاهی استاد دانشگاه مشهد از ایران به‌صورت آنلاین در نشست حضور یافت و استاد سید یحیی اخلاقی از اساتید پوهنتون المصطفی در سالن به‌عنوان کارشناس در برنامه حضور داشت.
استاد عبدالعلی حسنی، دبیر علمی نشست، در مقدمه بحث اظهار داشت که تجارت بین‌الملل یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه اقتصادی و تقویت همکاری میان کشورهاست و برای افغانستان، با توجه به موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های اقتصادی آن، می‌تواند نقش مهمی در گسترش روابط منطقه‌ای و تقویت همگرایی میان کشورهای منطقه داشته باشد. وی افزود که افغانستان در صورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های ترانزیتی، منابع طبیعی، تولیدات داخلی و بازارهای منطقه‌ای می‌تواند جایگاه فعال‌تری در شبکه تجارت منطقه‌ای به دست آورد. به گفته وی، در این نشست وضعیت تجارت خارجی افغانستان، فرصت‌ها و چالش‌های موجود و نقش تجارت بین‌الملل در گسترش همکاری‌های اقتصادی و همگرایی منطقه‌ای مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
استاد احمد شریف عیدگاهی در پاسخ به دو پرسش مطرح‌شده درباره ظرفیت‌های جغرافیایی افغانستان و نقش تجارت در همگرایی منطقه‌ای، بر ظرفیت‌های جمعیتی و بازارهای پیرامونی کشور تأکید کرد. وی با اشاره به جمعیت بیش از ۴۰ میلیون نفری افغانستان و جوان‌بودن بخش عمده جمعیت کشور، گفت کشورهای همجوار افغانستان در مجموع جمعیتی بیش از دو میلیارد نفر دارند که می‌تواند بازار قابل توجهی برای تجارت منطقه‌ای افغانستان باشد. عیدگاهی همچنین با اشاره به ساختار صادرات افغانستان، محصولات کشاورزی را از مهم‌ترین اقلام صادراتی کشور دانست و بر ضرورت استفاده بهتر از ظرفیت تولیدات داخلی برای حضور در بازارهای کشورهای منطقه تأکید کرد.
یکی دیگر از محورهای مورد اشاره استاد عیدگاهی، نقش سازمان‌ها و سازوکارهای منطقه‌ای در توسعه تجارت و همگرایی بود. وی سازمان‌هایی مانند اکو را از ظرفیت‌های مهم برای گسترش همکاری‌های تجاری و اقتصادی میان کشورهای منطقه دانست. از دیدگاه وی، همکاری در چارچوب سازمان‌های منطقه‌ای می‌تواند زمینه ارتباط بیشتر میان کشورها و افزایش مبادلات تجاری را فراهم کند و افغانستان نیز می‌تواند از ظرفیت چنین سازوکارهایی برای توسعه روابط اقتصادی خود استفاده نماید.
استاد عیدگاهی همچنین بر استفاده از ظرفیت بازارهای مشترک مرزی تأکید کرد. وی این بازارها را یکی از ظرفیت‌های مناسب برای توسعه تجارت میان کشورهای منطقه دانست و بر ضرورت فراهم‌کردن شرایط مناسب برای فعالیت تاجران تأکید کرد. وی تصریح کرد که تجارت افغانستان با کشورهای همجوار دارای مزیت‌های تجاری و اقتصادی متعددی است و باید در زمینه تجارت منطقه‌ای، سهولت‌های بیشتری برای تاجران کشورهای منطقه ایجاد شود تا روند مبادلات تجاری با سهولت بیشتری انجام گیرد. در مجموع، محورهای اصلی سخنان استاد عیدگاهی را می‌توان در ظرفیت جمعیتی افغانستان و کشورهای همجوار، بازارهای منطقه‌ای، صادرات محصولات کشاورزی، تجارت با کشورهای همسایه، بازارهای مشترک مرزی، سازمان‌های منطقه‌ای و ایجاد سهولت برای تاجران خلاصه کرد.
استاد سید یحیی اخلاقی در بخش دیگر نشست، بیشتر بر چالش‌های عملی و ساختاری تجارت افغانستان با کشورهای منطقه و راهکارهای رفع این موانع تمرکز کرد. وی در پاسخ به پرسش‌های مطرح‌شده، چند عامل را از مهم‌ترین چالش‌های توسعه تجارت منطقه‌ای افغانستان برشمرد. اخلاقی یکی از چالش‌های اساسی را ناهماهنگی قوانین و مقررات افغانستان با کشورهای همسایه عنوان کرد. به‌ویژه در زمینه مقررات مربوط به ترخیص کالا، این ناهماهنگی می‌تواند روند تجارت را با مشکل مواجه کند. وی با اشاره به طولانی‌شدن روند ترخیص کالا در مرزهای افغانستان، گفت در برخی موارد این روند بیش از ده روز طول می‌کشد و چنین وضعیتی می‌تواند هزینه و زمان تجارت را افزایش دهد. به گفته وی، یکی از راهکارهای اساسی در این زمینه، همسان‌سازی و هماهنگ‌سازی مقررات تجاری افغانستان با کشورهای منطقه و کشورهای همجوار است.
دومین چالش مورد اشاره استاد اخلاقی، زیرساخت‌های تجاری و ترانزیتی بود. وی با اشاره به وضعیت ترمینال‌ها و امکانات مرتبط با تجارت، تأکید کرد که افغانستان و برخی کشورهای منطقه هنوز از ترمینال‌هایی که کاملاً مطابق با معیارهای جهانی باشد، برخوردار نیستند. از این رو، توسعه زیرساخت‌ها و فراهم‌کردن امکانات مناسب برای حمل‌ونقل و تجارت، از نیازهای اساسی توسعه تجارت منطقه‌ای عنوان شد.
استاد اخلاقی همچنین بر اهمیت آموزش فعالان تجاری و رانندگان تأکید کرد. به گفته وی، شماری از تاجران و رانندگان با قوانین و مقررات کشورهای همسایه، از جمله مقررات گمرکی و قوانین مربوط به حمل‌ونقل و رانندگی، آشنایی کافی ندارند. بنابراین، آموزش و آگاهی‌دهی به فعالان حوزه تجارت می‌تواند در کاهش مشکلات و تسهیل رفت‌وآمد کالا و وسایط نقلیه مؤثر باشد. بالابودن تعرفه‌های گمرکی نیز از دیگر موانعی بود که در سخنان استاد اخلاقی مورد اشاره قرار گرفت. این موضوع می‌تواند بر هزینه تمام‌شده کالا و توان رقابتی تاجران در بازارهای منطقه تأثیر بگذارد.
استاد اخلاقی برای بهبود وضعیت تجارت منطقه‌ای، بر ارتباط مستمر بخش خصوصی و اتاق تجارت افغانستان با کشورهای منطقه تأکید کرد. بر اساس دیدگاه مطرح‌شده در نشست، ارتباط منظم میان نهادهای تجاری افغانستان و طرف‌های تجاری در کشورهای منطقه می‌تواند به شناسایی مشکلات، هماهنگی بیشتر، تبادل اطلاعات و ایجاد زمینه مناسب برای توسعه روابط تجاری کمک کند. در یادداشت‌های مربوط به سخنان استاد اخلاقی همچنین بر گسترش همکاری‌های منطقه‌ای، استفاده از ظرفیت بازارهای کشورهای همجوار و توجه به سازوکارهای منطقه‌ای تأکید شده است.
یکی از محورهای مشترک سخنان کارشناسان، ارتباط میان توسعه تجارت و همگرایی منطقه‌ای بود. مباحث مطرح‌شده نشان داد که توسعه روابط تجاری افغانستان با کشورهای همجوار، علاوه بر آثار اقتصادی، می‌تواند زمینه ارتباط و تعامل بیشتر میان جوامع و کشورهای منطقه را فراهم سازد. در این چارچوب، استفاده از ظرفیت بازارهای منطقه‌ای، توسعه صادرات افغانستان، تقویت بازارهای مشترک مرزی، بهبود زیرساخت‌های تجاری، هماهنگی مقررات و استفاده از ظرفیت سازمان‌های منطقه‌ای، از جمله موضوعاتی بود که در نشست مورد توجه قرار گرفت. همچنین مرکز تجارت بین‌المللی (ITC) و ظرفیت نهادهای مرتبط با تجارت بین‌المللی در یادداشت‌های نشست مورد اشاره قرار گرفته بود. توجه به چنین نهادهایی می‌تواند در زمینه توسعه ظرفیت‌های تجاری، دسترسی به اطلاعات بازارها و تقویت توان صادراتی کشور مورد توجه قرار گیرد.
در مجموع، این نشست بر این نکته تمرکز داشت که افغانستان از ظرفیت‌های قابل توجهی برای گسترش تجارت منطقه‌ای برخوردار است؛ از جمله موقعیت جغرافیایی، جمعیت جوان، تولیدات کشاورزی، بازارهای مشترک مرزی و دسترسی به بازار کشورهای همجوار. در کنار این ظرفیت‌ها، چالش‌هایی همچون ناهماهنگی مقررات، مشکلات ترخیص کالا، ضعف زیرساخت‌ها، کمبود آگاهی فعالان تجاری از مقررات کشورهای همسایه و تعرفه‌های گمرکی نیز مطرح شد. بر اساس مباحث کارشناسان، هماهنگ‌سازی مقررات با کشورهای منطقه، توسعه زیرساخت‌های تجاری و ترانزیتی، آموزش تاجران و رانندگان، ایجاد سهولت برای فعالان تجاری، تقویت ارتباط بخش خصوصی و اتاق تجارت افغانستان با کشورهای منطقه و استفاده از ظرفیت سازمان‌های منطقه‌ای می‌تواند از محورهای مهم برای بهبود تجارت منطقه‌ای افغانستان باشد. نشست در پایان با جمع‌بندی مباحث و تأکید بر اهمیت تجارت بین‌الملل در توسعه اقتصادی افغانستان و گسترش همکاری و همگرایی منطقه‌ای خاتمه یافت.
AttendeesList: bfc62fe2-3f1c-4d9d-8be0-4a8aa7353985.jpg
